De stichting Historische Werkgroep Beijum

De Historische Werkgroep is tegelijk ontstaan met het Beijumboek uit 2012: Boeren, burgers, Beijumers. De groep bestond toen uit Janny Weender, Menno Fritsma, Theo Smit en Jaap van Leeuwen (uitgever van het boek). Menno heeft de groep verlaten, Rinus Woesthuis en Douwe van der Bijl zijn de groep komen versterken. Het bestuur van de stichting Historische Werkgroep Beijum bestaat uit vijf leden.

De stichting houdt elk jaar historische lezingen, representeert Beijum op de jaarlijkse Groninger Dag van de Geschiedenis (Groninger Archieven) en bouwt aan een historische website over Beijum en regio. Dat laatste doet ze onder andere omdat er tijdens het maken van het Beijumboek veel meer materiaal is verzameld dan in het boek kon worden opgenomen.

Daarnaast doet de werkgroep mee aan diverse andere activiteiten. Zo heeft ze in 2017 deelgenomen aan het leggen van Stolpersteine, onder andere ter nagedachtenis van de gebroeders Dijkstra die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog in Beijum zijn omgekomen (indertijd wonend aan de Beijumerweg 2-3, nu Bottemaheerd 76). Dat gebeurde in nauwe samenwerking met de Historische Vereniging gemeente Bedum.

In 2017 is bij wijkcentrum Het Trefpunt aandacht gevraagd voor de viering van 40 jaar Beijum. Zij heeft deze uitdaging opgepakt en de naam beijum40.nl aangeschaft.* Vervolgens zijn steeds meer Beijumers actief geworden om er een fantastisch feest van te maken, onder andere in de stuurgroep Beijum40.

De Historische Werkgroep Beijum zit zelf ook niet stil, Samen met Woesthuis Media uit Beijum, maakt ze een wandelboekje. Daarin wordt een uitgebreide wandeling door Beijum en omgeving beschreven met op elke pagina een foto en uitleg van een historisch markant punt. De wandeling kan door bewoners of basisschoolgroepen ook in delen worden gelopen.

* Ter gelegenheid van 25 en 30 jaar Beijum zijn indertijd de websites beijum25.nl en beijum30.nl gemaakt; beijum40.nl past mooi in dat rijtje.

 

Beijumboek:

Boeren, burgers, Beijumers
Geschiedenis van de Groningse wijk Beijum
2012, Uitgeverij Leander, Groningen
ISBN 978-94-91181-00-9
Eindredactie: Jaap van Leeuwen

De auteurs waren: Lammert Doedens, Jaap Ekhart, Johan Fehrmann, Erik Knollema, Willy Koolstra, Gert Kortekaas, Marleen van Leeuwen, Gerben de Vries en Egbert van der Werff. Op twee na toen allemaal Beijumers. Voor de archelogie en de Middeleeuwen is versterking van 'buiten'aangetrokken (Gert Kortekaas en Egbert van der Werff).

In 2014 verscheen een tweede druk (ISBN 978-94-91181-04-7) van 800 boeken omdat de eerste druk van 1600 op was. In de tweede druk zijn enkele correcties toegepast, het trefwoordenregister uitgebreid en enkele extra illustraties opgenomen. Van deze editie zijn nog exemplaren te koop bij de werkgroep bij lezingen en speciale gelegenheden. Ook te bestellen via info @ beijum.nl.

Hoewel de Beijumse Uitgeverij Leander eind 2016 is gestopt wegens pensionering van eigenaar Jaap van Leeuwen, is hij nog steeds actief in de Historische Werkgroep.

1978-2018: 40 jaar Beijum

van buurtschap tot 40-jarige dorpse stadswijk met eigen karakter

borg

De Borg van Beijum (16e eeuw): 'Beijum te Zuytwolde in de ommelanden'.
Stond op de plek van de woonboerderij Beijumerweg 15 (vlakbij Zuidwolde).

Oude grond

De nieuwbouwwijk Beijum is gebouwd op oude grond. Toen de gemeente Groningen in 1969 het grondgebied van de gemeente Noorddijk en een deel van de gemeente Bedum bij haar gebied trok, was Beijum een boerengehucht. De bebouwing ervan bestond uit een aantal boerderijen langs de Beijumerweg, dichtbij de gemeentegrens tussen Noorddijk en Bedum. In de Middeleeuwen is Beijum zelfs een kerkdorp geweest, met een eigen parochiekerk. En tot in de 18e eeuw was er een borg.

Bewaard verleden

Een historische wandeling in en om Beijum leert dat er nog veel van het verre verleden bewaard is gebleven. De Beijumerweg bestaat nog steeds, nu overwegend als fietspad. Ook enkele oude boerderijen zijn bewaard gebleven. De oude grens tussen Noorddijk en Bedum, een bijna 1000 jaar oude dijk met de naam Zuidwending, is nog steeds te herkennen in het tracé van het kanaal dat dwars door Beijum loopt. Die Zuidwending moest eeuwen geleden worden aangelegd als waterkering voor het laaggelegen veengebied waarin Beijum lag. Aan de noordkant werd dat veengebied, Innersdijk, beschermd door de Wolddijk, die met een grote boog van Noordwolde tot achter Ten Boer loopt.

Gemeente Noorddijk wordt Stadsdeel Noorddijk, nu Stadsdeel Oost

Dat Groningen zijn stadsgrenzen in 1969 uitbreidde, had alles te maken met de destijds verwachte snelle bevolkingsgroei van de stad. Het nieuwe stadsdeel Noorddijk alleen al zou 45.000 tot 60.000 inwoners krijgen. Het 'Struktuurplan 1969-1973' voorzag daarom in een groots opgezette cluster nieuwbouwwijken, met naast Beijum en Lewenborg ook wijken met namen als Oosterhuizen en De Rollen. De laatste twee wijken kwamen er niet, omdat de plannen vanwege tegenvallende cijfers naar beneden moetsen worden bijgesteld. Ook het geplande stadsdeelcentrum met onder andere een groot gemeenschappelijk winkelcentrum kwam er niet. Op die plek liggen nu wel de prachtige sportvelden van Kardinge.

40 jaar Beijum: dorps gebleven met een heel eigen stijl

Vanaf 1977 is gebouwd aan een 'dorps' Beijum, een wijk opgebouwd uit woonerven tussen veel groen en water. In 1978 werd de eerste heerd opgeleverd (Fossemaheerd). Op 29 mei 1978 vond de officiële sleuteluitreiking plaats aan de eerste bewoners door toenmalige wethouder Max van den Berg. Wethouder Jacques Wallage, later burgemeester van Groningen, hield de toespraak.
De woonerven kregen de namen van 'heerden', boerderijen op het Groningse platteland. Een verdere bijzonderheid is dat 
Beijum een veelvormige architectuur kent. Bij de bouw is de wijk ingedeeld in dertien deelplannen, waarbinnen telkens vier architecten de gelegenheid kregen een eigen ‘buurtje’ te maken. In 2018 kunnen we spreken van een volwassen stadswijk van 13.000 inwoners met een dorps karakter en in diverse opzichten met een heel eigen stijl. 

Beijumerweg 24 26 en Beijumerweg 2 3 19761026

Op 12 april 2017 om 20.00 uur zal landschapsarchitect Ger Roosjen een lezing verzorgen in wijkcentrum het Trefpunt in Beijum (Beijumerweg 17). Dit is de vierde in een serie lezingen georganiseerd door de Historische Werkgroep Beijum.

De lezing heeft als titel ‘Beijum, wonen in het groen’. Landschapsarchitect Roosjen laat beelden zien van het ontstaan van Beijum eind jaren ’70 en legt daarbij de nadruk op de groene ruimte. Hij was ook zelf betrokken bij de ontwikkeling van het groen. Hij toont een bijzonder landschap dat verdween en vertelt over ecologie, bewonersbetrokkenheid en vooral over hoe en waarom Beijum zo’n groene wijk werd.

Bijzonder is ook dat hij in de jaren ’70  unieke foto’s heeft gemaakt van de boerderijen langs de Beijumerweg, van net voor de bouw van Beijum. Ook elders in deze streek, waar naast Beijum ook Lewenborg, Ulgersmaborg, De Hunze en Van Starkenborgh zijn verrezen, heeft Roosjen het nu volgebouwde boerenlandschap vereeuwigd.

De Historische Werkgroep Beijum wil met de serie lezingen de belangstelling voor de geschiedenis en actuele ontwikkelingen van Beijum en omgeving een impuls geven.

Gratis entree.

 

borg

Achtergrondinformatie Beijum

De nieuwbouwwijk Beijum is gebouwd op oude grond. Toen de gemeente Groningen in 1969 het grondgebied van de gemeente Noorddijk en een deel van de gemeente Bedum bij haar gebied trok, was Beijum een boerengehucht. De bebouwing ervan bestond uit een aantal boerderijen langs de Beijumerweg, dichtbij de gemeentegrens tussen Noorddijk en Bedum. In de Middeleeuwen is Beijum zelfs een kerkdorp geweest, met een eigen parochiekerk. En tot in de 18e eeuw was er een borg.

Een historische wandeling in en om Beijum leert dat er nog veel van het verre verleden bewaard is gebleven. De Beijumerweg bestaat nog steeds, nu overwegend als fietspad. Ook enkele oude boerderijen zijn bewaard gebleven. De oude grens tussen Noorddijk en Bedum, een bijna 1000 jaar oude dijk met de naam Zuidwending, is nog steeds te herkennen in het tracé van het kanaal dat dwars door Beijum loopt. Die Zuidwending moest eeuwen geleden worden aangelegd als waterkering voor het laaggelegen veengebied waarin Beijum lag. Aan de noordkant werd dat veengebied, Innersdijk, beschermd door de Wolddijk, die met een grote boog van Noordwolde tot achter Ten Boer loopt.

Dat Groningen zijn stadsgrenzen in 1969 uitbreidde, had alles te maken met de destijds verwachte snelle bevolkingsgroei van de stad. Het nieuwe stadsdeel Noorddijk alleen al zou 45.000 tot 60.000 inwoners krijgen. Het 'Struktuurplan 1969-1973' voorzag daarom in een groots opgezette cluster nieuwbouwwijken, met naast Beijum en Lewenborg ook wijken met namen als Oosterhuizen en De Rollen. De laatste twee wijken kwamen er niet, omdat de plannen vanwege tegenvallende cijfers naar beneden moetsen worden bijgesteld. Ook het geplande stadsdeelcentrum met onder andere een groot gemeenschappelijk winkelcentrum kwam er niet. Op die plek liggen nu wel de prachtige sportvelden van Kardinge.

Vanaf 1977 is gebouwd aan een 'dorps' Beijum, een wijk opgebouwd uit woonerven tussen veel groen en water. In 1978 werd de eerste heerd opgeleverd. Die woonerven kregen de namen van 'heerden', boerderijen op het Groningse platteland. Een verdere bijzonderheid is dat Beijum een veelvormige architectuur kent. Bij de bouw is de wijk ingedeeld in dertien deelplannen, waarbinnen telkens vier architecten de gelegenheid kregen een eigen ‘buurtje’ te maken.

Beijum telt tegenwoordig ongeveer 13.000 inwoners. 

Zoals elk jaar openden in 2016 de Beijumer buurthuizen hun deuren. Dat gebeurde op zaterdag 10 september, een dag met tropische temperaturen. Ook de huiskamer van het Leger des Heils, 'Bij Bosshardt', en de kringloopwinkel aan de Claremaheerd deden aan Bruisend Beijum mee. De opkomst viel wat tegen, maar dat kan – met het verfrissende zwemwater van het Zilvermeer om de hoek – aan de tropische temperaturen van die dag hebben gelegen. In ieder geval had de nieuwe kringloopwinkel aan de Claremaheerd de hele dag aanloop. In Bij Bosshardt werd een goed bezochte modeshow gehouden. Ook in buurtcentrum De Kleihorn was van alles te doen: je kon er bijvoorbeeld zelf muziek maken, of kijken naar een swingend optreden van de meiden van Dansgroep The Flames.

 

Lees meer: Bruisend Beijum 2016 in foto's